《維摩詰經•入不二法門品》梵文解析

本品梵文之解析工作承蒙中華佛學推廣中心鐘文秀老師指點甚多；以及曾參考蔡耀明老師在台大所開梵文課程之授課內容，在此謹致謝忱。文中若有錯謬之處，均為筆者個人所誤，文責自負。請暫時不要引用，並且歡迎各位來信討論，一起來討論及修正內容。～～宏文

hitopadeśa 011 012 宏文

यौवनं धन-सम्पत्तिः प्रभुत्वम् अविवेकिता।　　　　　　　（宏文）　

एकैकम् अप्य् अनर्थाय किम् उ यत्र चतुष्टयम्॥११॥

yauvanaṁ dhana-sampattiḥ prabhutvam avivekitā |

ekaikam apy anarthāya kimu yatra catuṣṭayam ||11||→

yauvanam dhana-sampattis prabhutvam avivekitā |

eka-ekam api anarthāya kimu yatra catuṣṭayam ||11|

yauvanam: (yauvana) n.sg.N. 年輕，少年，青年

dhana-sampattis: (dhana-sampatti) f.sg.N. 富有

prabhutvam: (prabhutva) n.sg.N. 主權，力量 ，統治權

avivekitā: (avivekitā) f.sg.N. 無差別，缺乏判斷

eka-ekam: 它們之中的每一個

api: adv. 也，雖然，可是

anarthāya: (anartha) m.sg.D. 不幸，損害，無利益

kimu: (kim) 況且，益加

yatra: adv. 在那裡

catuṣṭayam: (catuṣṭaya) n.sg.N. 四個，四個一組的

इत्य् आकर्ण्यात्मनः पुत्राणाम् अनधिगत-शास्त्राणां नित्यम् उन्मार्ग-गामिनां शास्त्राननुष्ठानेनोद्विग्न-मनाः स राजा चिन्तयामास।

ity ākarṇyātmanaḥ putrāṇām anadhigata-śāstrāṇāṁ nityam unmārga-gāmināṁ śāstrānanuṣṭhānenodvigna-manāḥ sa rājā cintayāmāsa |→ iti ākarnaya ātmanas putrāṇām anadhigata-śāstrāṇām nityam unmārga-gāminām śāstrānanuṣṭhānenodvigna-manās sas rājā cintayāmāsa |

iti: adv. 如是，上述，引言

ākarnaya (ā-karna) 聽（擬名詞相）

ātmanas: (ātman) m.sg.Ab. 我

putrāṇām: (putra) m.pl.G. 兒子們

anadhigata-śāstrāṇām: 　未讀聖典。依主釋（對格關係）

anadhigata: (an-adhi- √gam-1) ppp. 未讀，未證，不被得到的

śāstrāṇām: (śāstra) n.pl.G. 經書，典籍，聖教，聖說

nityam: adv. 恆久地

unmārga-gāminām: 誤入岐途的。持業釋（形容詞關係）

unmārga: (unmārg) adj. 邪道，迷路的，走錯路的

gāminām: (gāmin) adj. → m.pl.G. 行走，通達。G格表示「對……人而言」

śāstrā: (śāstra) f.sg.N. 經書，典籍，聖教，聖說

ananuṣṭhān: (ananuṣṭha) m.pl.Ac. 怠忽，怠惰

ena udvigna-manās: 一個不安的心

ena: 一個

udvigna: (√vij-6) ppp. 不安，害怕，厭離

manās: (manas) n. 心

sas: (tat) dem.adj.m.sg.N. 這個

rājā: (rājan) m.sg.N. 國王

cintayāmāsa: (√cint-10) 想

कोऽर्थः पुत्रेण जातेन यो न विद्वान् न धार्मिकः।

काणेन चक्षुषा किं वा चक्षुः पीडैव केवलम्॥१२॥

ko'rthaḥ putreṇa jātena yo na vidvān na dhārmikaḥ |

kāṇena cakṣuṣā kiṁ vā cakṣuḥ pīḍaiva kevalam ||12||→

kas arthas putrena jātena yas na vidvān na dhārmikas |

kānena cakṣuṣā kim vā cakṣus pīdā eva kevalam ||12||

kas: (kim) inter.pron.m.sg.N. 什麼

arthas: (artha) m.sg.N. 有用，利益，意義

putrena: (putra) m.sg.I. 由兒子

jātena: (jāta) (√jan-4) ppp.m.sg.I. 生，所生

yas: (yat) rel.pron.m.sg.N. 凡是

na: indec. 不，沒有

vidvān: (vidvat) m.sg.N. 學者，賢者

na: indec. 不，沒有

dhārmikas: (dhārmika) m.sg.N. 虔誠者，虔誠的人

kānena: (kāna) adj. → m.sg.I. 瞎子

cakṣuṣā: (cakṣuṣ) m.sg.I. 由眼睛看

kim: (kim) inter.pron.n.sg.Ac. 什麼

vā: indec. 或

cakṣus: (cakṣus) n.sg.N. 眼睛

pīdā: (pīdā) f.sg.N. 痛苦

eva: adv. 強調

kevalam: adv. 僅有地，完全地

hitopadeśa 006 宏文

006 （宏文）

विद्या ददाति विनयं विनयाद् याति पात्रताम्।

पात्रत्वात् धनम् आप्नोति धनाद् धर्मं ततः सुखम्॥६॥

vidyā dadāti vinayaṁ vinayād yāti pātratām |

pātratvāt dhanam āpnoti dhanād dharmaṁ tataḥ sukham ||6||→

vidyā dadāti vinayam vinayāt yāti pātratām |

pātratvāt dhanam āpnoti dhanāt dharmam tatas sukham ||6||

知識使人謙遜，從謙遜中得到力量。

由於力量，得到財富；由於財富，得到宗教；因此，得到幸福。

vidyā（知識，學術）vinayāt（從謙遜中，從禮貌中，從教養中）

dadāti（給予） yāti（到達）

vinayam（謙遜的，有禮貌的，有教養的） pātratām（適當，力量，有承受……的價值 ）

pātratvāt（由於力量，由於有價值） dhanāt（由於財富）

āpnoti（得到）

dhanam（財富） dharmam（法，宗教） sukham（幸福）

vidyā: (vidyā) f.sg.N. 知識，學術

dadāti: (√dā-3) pres.3.sg.P. 給予

vinayam: (vinaya) m.sg.Ac. 謙遜的，有禮貌的，有教養的

vinayāt: (vinaya) m.sg.Ab. 從謙遜中，從禮貌中，從教養中

yāti: (√yā-2) pres.3.sg.p. 到達

pātratām: (pātratā) f.sg.Ac. 適當，力量，有承受……的價值

pātratvāt: (pātratva) n.sg.Ab.　由於力量，由於有價值

dhanam: (dhana) n.sg.Ac.　財富

āpnoti: (√āp-5) pres.3.sg.P. 得到　

dhanāt: (dhana) n.sg.Ab. 由於財富

dharmam: (dharma) m.sg.Ac. 法，宗教

tatas: adv. 因此，在那裡

sukham: (sukha) n.sg.Ac. 幸福

hitopadeśa 001 宏文

　　　　　　　　　hitopadeśa箴言書 　　　　宏文

Prologue

Text1

सिद्धिः साध्ये सताम् अस्तु प्रसादात् तस्य धूर्जटेः।

जाह्नवी-फेन-लेखेव यन्-मूर्ध्नि शशिनः कला॥१॥

siddhiḥ sādhye satām astu prasādāt tasya dhūrjaṭeḥ |

jāhnavī-phena-lekheva yan-mūrdhni śaśinaḥ kalā ||1|| →

siddhis sādhye satām astu prasādāt tasya dhūrjaṭes |

jāhnavī-phena-lekhā iva yat-mūrdhni śaśinas kalā ||1||

由於濕婆的憐憫，善人們會完成他們的心願。在濕婆神頭上的新月，有如恒河

上的波紋。

siddhis: (siddhi) ( √sidh-4) f.sg.N. 完成，成就。支配L格

sādhye: (sādhya) (√sādh-1,5) fpp.m.sg.L. 實現。（受到siddhis的支配）

√sādh-ya (fpp.) ＝ sādhya → sādhye

satām: (sat) (√as-2) ppr.m.pl.G. 賢者，智者

√as弱語基s-at (ppr.) ＝ sat → satām

astu: (√as-2) impv.3.sg.p.　（在此，命令法表願望）

prasādāt tasya dhūrjates　由於這個濕婆神的憐憫

prasādāt: (prasāda) m.sg.Ab. 仁慈，憐憫。Ab表原因，理由

tasya: (tat) dem.pron → adj.m.sg.G. 這個。修飾dhūrjates

dhūrjates: (dhūrjati) m.sg.G. 有髮髻者，濕婆神(Śiva)的稱號

jāhnavī-phena-lekhā iva 有如恒河上的波紋。jāhnavī和phena-lekhā的關係

是依主釋（位格關係）。若翻譯成「恒河的波紋」時，也可以是依主釋（屬格關

係）。

jāhnavī: f. 恒河

phena: m. 泡沫

lekhā: (lekhā) f.sg.N. 條紋，輪廓

iva: adv. 如，好像

yat-mūrdhni 在濕婆神的頭上

yat: (yat) rel.pron. 指濕婆神

mūrdhni: (mūrdhan) m.sg.L. 頭頂上

śaśinas: (śaśin) m.sg.G. 月亮（śaśa是兔子，加in表示擁有兔子者，就是月亮）。

修飾kalā

kalā: (kalā) f.sg.N. 一部分