hitopadeśa 009 010 小君

मित्र-लाभः सुहृद्-भेदो विग्रहः सन्धिर् एव च।

पञ्च-तन्त्रात् तथान्यस्माद् ग्रन्थाद् आकृष्य लिख्यते॥९॥

mitra-lābhaḥ suhṛd-bhedo vigrahaḥ saṃdhir eva ca |

pañca-tantrāt tathānyasmād granthād ākṛṣya likhyate ||9||

《結交篇》、《絕交篇》、《作戰篇》連同《締和篇》選取自《五卷書》和其他著作，被寫成了。

mitra-lābhas suhṛd-bhedas vigrahas 《結交篇》 《絕交篇》 《作戰篇》 eva ca saṁdhis 連同 《締和篇》

ākṛṣya pañca-tantrāt tathā ānyasmāt granthāt 選取 自《五卷書》和 其他的 書 likhyate 被寫

mitra-lābhas: (mitra-lābha) m.sg.N. 獲得朋友 mitra 朋友。lābha獲得。 suhṛd-bhedas: (suhṛd-bheda) m.sg.N. 朋友離反 suhṛd 朋友。bheda 分離。 vigrahas: (vigraha) m.sg.N. 爭鬥 saṃdhis: (saṃdhi) m.sg.N. 協約、連盟 eva ca: adv.　和

pañca-tantrāt: (pañca-tantra) m.sg.L. 從《五卷書》 tathā: adv.　　和 anyasmāt: (anyasma) adj.m.sg.Ab. 從其他的 granthāt: (grantha) m.sg.Ab. 從書 ākṛṣya: (ā+√kṛṣ-1) fpp. 被選取 likhyate: (√likh-5) pass.3.sg.A 被寫 √likh+ya+te

अथ कथा-मुखम्

atha kathā-mukham 彼時 宣說 開端

अस्ति भागीरथी-तीरे पाटलिपुत्र-नामधेयं नगरम्। तत्र सर्व-स्वामि-गुणोपेतः सुदर्शनो नाम नरपतिर् आसीत्। स भूपतिर् एकदा केनापि पाठ्यमानं श्लोक-द्वयं शुश्राव

asti bhāgīrathī-tīre pāṭaliputra-nāmadheyaṁ nagaram |

tatra sarva-svāmi-guṇopetaḥ sudarśano nāma narapatir āsīt |

sa bhūpatir ekadā kenāpi pāṭhyamānaṁ śloka-dvayaṁ śuśrāva

一個位在恆河岸邊名為pāṭaliputra的城市，在此處，一位具足一切統治德性的王，名為善見。有一天國王聽見有人朗讀兩首輸羅伽。

nagaram 城市	asti bhāgīrathī-tīre 是 位在恆河岸邊	pāṭaliputra-nāmadheyam 名為pāṭaliputra
tatra upetas sarva- svāmi-guṇa narapatis 在此處 具有 一切統治者德性 王	āsīt nāma 名為	sudarśanas 善見
sas bhūpatis 國王	ekadā śuśrāva 有一天 聽見	śloka-dvayam pāṭhyamānam kena api 兩首輸羅伽 被朗讀 被某人

asti: (√as) pres.3.sg.P. 是 bhāgīrathī-tīre: (bhāgīrathī-tīra) n.sg.L. 在恆河岸邊 pāṭaliputra-nāmadheyam: (pāṭaliputra-nāmadheya) n.sg.Ac. 名為pāṭaliputra nagaram: (nagara) n.sg.N. 城市 tatra: adv. 於此 sarva- svāmi-guṇa: (sarva-svāmi-guṇa) m.sg.N. 一切統治者的德性 sarva 一切。 svāmi-guṇa 統治者的德行 upetas: (upeta) ppp.m.sg.N. 具有 sudarśanas: (sudarśana) m.sg.N. (人名)善見 nāma: adv. 名為

narapatis: (narapati) m.sgN. 王 āsīt: sas: (tat) m.sg.N. 他 bhūpatis: (bhūpati) m.sg.N. 大地的主人 ekadā: adv. 有一天 kena: (ka) n.sg.I. 1 被某人 api: adv. pāṭhyamānam: (√pāṭh-1) ppr.n.sg.Ac. 被讀誦 śloka-dvayam: (śloka-dvaya) n.sg.Ac. 兩首輸羅伽 śloka 輸羅伽（旋律名）。dvaya 二。 śuśrāva: (√śru-5) perf.3.sg.P. 聽聞

अनेक-संशयोच्चेदि परोक्षार्थस्य दर्शकम्।

सर्वस्य लोचनं शास्त्रं यस्य नास्त्य् अन्ध एव सः॥१०॥

aneka-saṁśayoccedi parokṣārthasya darśakam |

sarvasya locanaṁ śāstraṁ yasya nāsty andha eva saḥ ||10||

能解除諸疑惑，能顯現看不見的事物的科學——一切的眼，沒有科學者，他是完全瞎的。

yasya śāstram 誰的科學 aneka-saṁśaya-ucchedin 解除諸疑惑 darśakam parokṣārthasya 顯現看不見的事物 sarvasya locanam 一切的眼	na asti 不存在
Sas 他	eva (asti) 是	andha 瞎的

aneka-saṁśaya-ucchedin aneka adj. 諸。saṁśaya-ucchedin adj. 解除疑惑 parokṣārthasya parokṣa: adj. 不顯、不知覺。 arthasya: (artha) m.sg.G 事物 darśakam: (darśaka) adj.n.sg.Ac. 顯現 sarvasya: m.sg.G 一切的 locanam: n.sg.N. 眼

śāstram: (śāstra) n.sg.N. 學理、學問、法則 yasya: (yat) m.sg.G. 誰的 na: 否 asti: (√as-2) pres.3.sg.P. 是 andha: (andha) adj.m.sg.N. 盲 eva: adv. 即、完全地 sas: (tat) m.sg.N. 他